reklama

Czeladź i Czerwionka-Leszczyny świętują swoje powstanie. Znasz historię obu miast?

B. Kubica, K. KapustaZaktualizowano 
Kiedy Francuzi zainwestowali w dwa kopalniane szyby w Czeladzi, postanowili wybudować dla swoich pracowników osiedle. Powstał kościół, żłobek, przedszkole i dwie szkoły. Wszystko otoczone było zielenią Mikołaj Suchan
Dziś dwa miasta położone na dwóch krańcach Śląska świętują swoje urodziny. W Czeladzi okazją ku temu jest 750-lecie lokacji miasta. W Czerwionce-Leszczynach jubileusz jest skromniejszy, bo mija dopiero 50 lat od nadania jej praw miejskich, ale bawić się będziemy z równie wielkim przytupem. Patronat nad obchodami objął "Dziennik Zachodni". Czeladź też ma swój Nikisz

Czy wiecie, że Czeladź jest najstarszym miastem w Zagłębiu Dąbrowskim? W sobotę obchodzi 750-lecie lokacji. Można o niej opowiadać długo. Ma wspaniałą historię, piękny zabytkowy kościół św. Stanisława BM, odnowiony kilka lat temu rynek, jednak brakuje jej czegoś bardzo istotnego - nigdy nie powstał tu dworzec kolejowy. Złośliwi śmieją się, że to tylko ze względu na to, że przez Czeladź przebiegało zbyt dużo trakcji, które nie sposób było ze sobą połączyć...

W Czeladzi jednak tego tematu lepiej nie poruszać. Dziś to część Zagłębia, w 1939 roku leżała w województwie kieleckim.
Choć o tradycjach górniczych w tym mieście możemy już mówić tylko w czasie przeszłym, to kiedyś było zupełnie
inaczej. Funkcjonowały tu dwie kopalnie: Czeladź i Saturn.

Piękną i chronioną przez konserwatora zabytków pamiątką po tych czasach jest wybudowana przez Francuzów kolonia (osiedle) górnicza Piaski. Idea była taka sama jak w Nikiszowcu. Chodziło o stworzenie nowoczesnego, zaspokajającego wszelkie potrzeby mieszkańców osiedla. Pierwsze domy powstały tu w 1882 roku.

Dziś spacerując klimatycznymi uliczkami kolonii można się wręcz przenieść do czasów, kiedy to rytm dnia wyznaczała tu syrena kopalniana.

- Dawała sygnał osiem razy w ciągu dnia. Wzywała do pracy górników i urzędników - opowiada Anna Binek-Zajda, historyk Muzeum Saturn w Czeladzi.

Na Piaskach działała także Szkoła Gospodarstwa Domowego, w której dziewczęta uczyły się gotowania, sprzątania, szycia, a także haftowania.

- Budynki urzędnicze i robotnicze były konstruowane bardzo podobnie. To osiedle to dowód na współistnienie społeczeństwa robotniczego i inteligenckiego. W budynkach, w których mieszkali robotnicy, nie było bieżącej wody i sanitariatów. Znajdowały się na zewnątrz. Urzędnicze mieszkania były bardziej luksusowe z ubikacjami i wodą w kranach - dodaje Anna Binek-Zajda.

Samotni robotnicy mieszkali w domu noclegowym. W drewnianych komórkach hodowano kozy i świnie. Nie tylko stare robotnicze osiedle przypomina o przemysłowych tradycjach 750-letniego dziś miasta. W budynku dawnej kopalni Saturn funkcjonuje dziś klimatyczna Galeria Sztuki Współczesnej "Elektrownia". Tymczasem na początku XX wieku, gdy była tam kopalnia, pracowało w niej ponad 2 tys. ludzi.

Dziś w Czeladzi mieszka nieco ponad 33 tys. ludzi. Ich dumą jest pięknie odrestaurowany kilka lat temu średniowieczny rynek i otaczające go wąskie uliczki.

- Kiedyś Będzin był zaniedbany, a Czeladź kwitła. Dziś jest odwrotnie. Miasto jest w hibernacji - uważa Jan Powałka, prezes Stowarzyszenia Inicjatyw Kulturalnych w Czeladzi.

W latach 90. właśnie w tym mieście powstało pierwsze centrum handlowe w Polsce "M1". Przemysł ustąpił miejsca handlowi.

Dlaczego dziś Czerwionka--Leszczyny nie jest uzdrowiskiem?

Gdyby Gierek rządził krajem kilkanaście lat dłużej, a złote lata górnictwa w Polsce trwałyby przynajmniej do lat 90. - Czerwionka-Leszczyny byłaby dziś miastem takim samym jak Rybnik, w którym mieszkałoby nawet 100 tys. mieszkańców. Mrzonki? Wcale nie. Świętująca 50. rocznicę nadania praw miejskich gmina, według ambitnych planów urzędników miała być metropolią.

- Kiedy do Leszczyn przyłączono Czerwionkę powstał przedziwny twór. Leszczyny były sypialnią, bez sklepów, przedszkoli, wybudowaną jako zaplecze dla kopalń Rybnickiego Okręgu Węglowego, a Czerwionka bazowała na kopalni Dębieńsko i koksowni. Obie miejscowości oddzielone były od siebie połaciami PGR-owskich pól.

Pierwsze, co zrobiono po połączeniu, to uruchomiono linię autobusową numer 194 z Leszczyn do Czerwionki - wspomina Janusz Michalski, były długoletni naczelnik gminy w latach 70. i 80. To właśnie w czasach, gdy on rządził gminą, mieszkańcy zabytkowego osiedla familoków z czerwonej cegły, które 70 lat wcześniej wybudowano dla górników z KWK Dębieńsko, podziwiać mogli, jak wyrastają nowe osiedla z wielkiej płyty. W Leszczynach zaczęto budowę osiedla, dziś nazywanego Manhattanem. Istniejące bloki, to tylko pierwsza z czterech części molocha, który miał tam powstać.

Wybudowano segment A, a miały być jeszcze B, C i D. Te ostatnie sięgać miały aż do Przegędzy. Dzięki znakomicie pros-perującej wówczas kopalni Dębieńsko, lata 70. i 80. dla gminy były złotym okresem. W Czerwionce rozpoczynała się budowa kolejnego osiedla - dzisiejszego os. Jana Pawła II. - Cały czas mówiło się także o konieczności budowy prawdziwego centrum miasta, z rynkiem.

Gdzie? Na polach, które dziś oddzielają Czerwionkę od Leszczyn. Kopalnia do początku lat 90. fedrować miała pod tymi terenami, a jak oni by skończyli, to ruszyć tam miała budowa centrum, czyli osiedla na 30 tys. mieszkańców. W roku 1990 gmina miała już liczyć 100 tysięcy mieszkańców - mówi Michalski.

Sen o wielkości na tym się nie kończył. Wizja obejmowała także budowę centrum sportowego i basenu. Władze młodego miasta wierzyły, że korzystać z nich będą nie tylko mieszkańcy, ale i przyjezdni z całego kraju, rekonwalescenci po zawałach i chorzy na płuca. Wszyscy oni ściągać mieli do... sanatorium. - Były takie plany po tym, jak okazało się, że w lesie w Leszczynach bije źródło Hubertusa, czyli wody solankowej, jak w Jastrzębiu-Zdroju - dodaje.

W obu miastach będzie się działo!

W Czeladzi będzie kulturalnie i kulinarnie.
Dzisiejsze obchody rozpocznie koncert Czeladzkiej Orkiestry Dętej o godz. 16. Będą pokazy walki bronią średniowieczną, pojedynek o względy niewiast, sąd nad czarownicą.
Warto wybrać się także na turniej zabaw plebejskich. A będzie widowiskowo ze względu na wyścig na nartach trzyosobowych, chłopskie wyścigi, kołek kręciołek, a także przeciąganie liny. Nie można zapomnieć także o historycznej inscenizacji nadania praw miejskich, a także pysznej kuchni dawnej, której będzie można spróbować w trakcie imprezy. Największą gratką będzie premierowy koncert o godz. 20 na rynku Starego Miasta. Autorem widowiska multimedialnego "Schody do nieba" jest Józef Skrzek. W niedzielę o godzinie 12.30 tuż po mszy w kościele św. Stanisława BM zostanie wykonane pamiątkowe zdjęcie mieszkańców. KK

W Czerwionce-Leszczynach będzie można się uśmiać do łez.
Urodziny rozpoczną się dziś o godzinie 12.30, kiedy to ulicami miasta przemaszeruje orkiestra dęta i mażoretki. Potem o godzinie 13 w miejscowym kościele odprawiona zostanie msza święta. Po godzinie 14 świętowanie przeniesie się na teren hali przy ulicy 3 Maja. W programie są występy lokalnych zespołów, prezentacja wszystkich dzielnic gminy. Około godziny 20 na scenie pojawi się Kabaret Młodych Panów. Później grał będzie zespół Yaka Band, znany z telewizyjnego programu "Jaka to melodia?".

60 Sekund Biznesu: Wyczerpuje się imigracja ukraińska

Wideo

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3